Ἔφθασε καιρός (Δοξαστικόν, ᾽Ιδιόμελον τοῦ Τριῳδίου)

(Ζωντανή ἠχογράφηση στον Ι.Ν. Παντανάσσης Κατερίνης

σήμερα, Κυριακῇ τῆς Τυρινῆς, 13 Μαρτίου 2016)

Δόξα Πατρὶ… ᾽Ιδιόμελον τοῦ Τριῳδίου.

Ἦχος πλ. β’.

Ἔφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή, ἡ κατὰ τῶν δαιμόνων νίκη, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παῤῥησία, δι’ αὐτῆς γὰρ Μωϋσῆς, γέγονε τῷ Κτίστῃ συνόμιλος, καὶ φωνὴν ἀοράτως, ἐν ταῖς ἀκοαῖς ὑπεδέξατο, Κύριε, δι’ αὐτῆς ἀξίωσον καὶ ἡμᾶς, προσκυνῆσαί σου τὰ Πάθη καὶ τήν ἁγίαν Ἀνάστασιν, ὡς φιλάνθρωπος.

Ἑβδομαδιαῖον Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Κυριακάτικο Κήρυγμα

Κυριακή της Τυρινής
Ματθ. 6, 14-21 

Τρία σημεία, τρεις κατευθυντήριες γραμμές, εν όψει της αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής που από αύριο αρχίζει, θέτει ενώπιόν μας η σημερινή ευαγγελική περικοπή. 

Τρεις προτάσεις από την επί του Όρους Ομιλία του Χριστού, όπως μας την μεταφέρει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος. Και όπως θα δούμε, αυτές οι παράμετροι και οι πνευματικές προϋποθέσεις είναι πολύ σημαντικές, ώστε να αξιοποιήσουμε επωφελώς και εποικοδομητικά την περίοδο που προηγείται των εορτών του Πάθους και της Αναστάσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. 

Το πρώτο είναι η αρχή της συγγνώμης: «εάν συγχωρείτε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, θα συγχωρεί και σάς ο Πατέρας σας ο επουράνιος. Αν πάλι δεν συγχωρείτε τους ανθρώπους, ούτε και ο Πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας αμαρτήματα», μας λέει ο Κύριος. 

† Κυριακῇ 13 Μαρτίου 2016 (Τυρινῆς)

Εὐαγγελική Περικοπή,

Ἐκ τοῦ κατά Ματθαῖον
Κεφ. στ΄: 14-21

Εἶπεν ὁ Κύριος· ῞Εὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. ῞Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ, σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν, ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. Σὺ δὲ νηστεύων, ἄλειψαί σου τὴν κεφαλὴν, καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι, ὅπως μὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ Πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ Πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ, ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπί τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι·

Ασθενής και ωδιπόρος ή ασθενής και οδοιπόρος

Η Τυρινή εβδομάδα αποτελεί τον προπομπό της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Πολλές φορές οι πιστοί διαμορφώνουν τη νηστεία με βάση τις δικές τους επιθυμίες και ανάγκες και μάλιστα επικαλούμενοι ιερές παροιμίες.

Η πιο παρεξηγημένη Ιερή Παροιμία είναι: «Ασθενής και ωδιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει» και όχι «Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει». “Σε ποιες περιπτώσεις μπορούμε θεμιτά και νόμιμα να καταλύσουμε την νηστεία;” είναι ένα σύνηθες ερώτημα πιστών προς τους ιερείς και ιδιαίτερα προς τους πνευματικούς – εξομολόγους. “Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει”, είναι μια εξίσου συνηθισμένη απάντηση. Πρόκειται όμως για μια παρεξήγηση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι παροιμίες αποτελούν καταστάλαγμα της μακρόχρονης εμπειρίας των ανθρώπων. Και για τον λόγο αυτό αναγνωρίστηκαν παντού και πάντοτε ως αναμφισβήτητες αλήθειες.

Ο εξολοθρευτής των ανθρώπων

Ο σατανάς συνήθως μπαίνει μέσα μας όταν κοινωνούμε ανάξια τα άγια μυστήρια και προσπαθεί με κάθε τρόπο να φυτέψει στην καρδιά μας το ψέμα του, δηλ. την απιστία. 

«Εικονογραφημένη» ιστορία. Μερικά ιστορικά για κάποιες εικόνες και εικονογράφους

Τον καιρόν του βασιλέως Ανδρόνικου του Παλαιολόγου, εζούσεν ένας σπουδαίος άνθρωπος, λεγόμενος Θεόδωρος Μετοχίτης, έχοντας το αξίωμα του Μεγάλου Λογοθέτου εις το Παλάτιον. Αυτός ο ευσεβέστατος άρχων ανεκαίνισε την μονήν της Χώρας των Ζώντων, την σήμερον Καχριέ Τζαμισή, και εστόλισε το καθολικόν με εξαισίαν ιστορίαν δια ψηφίδων τεχνουργημένην.

Εις αυτήν την εκκλησίαν ηγάπα να εκκλησιάζεται ο Θεόδωρος. Ακόμη και εις τας αγρυπνίας επήγαινε μαζί με τους μοναχούς. Το Σάββατον της πρώτης εβδομάδος της αγίας Τεσσαρακοστής, οι πατέρες έκαμαν αγρυπνίαν, όπως εσυνήθιζον, και κατά την λειτουργίαν της Κυριακής εμνημονεύοντο όλοι οι ορθόδοξοι βασιλείς και Πατριάρχαι. 

Εις την αγρυπνίαν λοιπόν εκείνην ευρίσκετο και ο ρηθείς Θεόδωρος Μετοχίτης. Περί το μεσονύκτιον, έφθασεν εις στρατιώτης, σταλμένος από τον βασιλέα, και είπεν εις τον Θεόδωρον ότι τον εζήτει ο βασιλεύς. Παρευθύς επήγε εις το παλάτι, και του είπεν ο βασιλεύς Ανδρόνικος το ξένον και παράδοξον οπού εσυνέβη εκείνην την νύκτα, ερωτώντας τον ποίαν εξήγησιν έδιδε δι’ αυτό. Το δε παράδοξον και ανεξήγητον ήτο το ακόλουθον: 

Πρόγραμμα Λειτουργικῆς Ζωῆς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ὅλων τῶν Ἐνοριῶν πόλεως Κατερίνης, τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κίτρους, Κατερίνης καί Πλαταμῶνος

Τάξεις Αγίων και μνημόνευσις αυτών

Ποία η διαφορά μεταξύ μάρτυρος, ιερομάρτυρος κλπ. Και πώς πρέπει να μνημονεύωνται;

Η Εκκλησία μας χωρίζει τους αγίους της σε διάφορες κατηγορίες, ανάλογα με την ιδιότητα και την ιδιαιτέρα υπηρεσία που προσέφεραν σ’ αυτήν. Έτσι στην ευχή της αναφοράς του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, βλέπομε εκτός από τη Θεοτόκο και τον Πρόδρομο, να απαριθμούνται οι διάφορες τάξεις των αγίων «Προπατόρων, Πατέρων, Πατριαρχών, Προφητών, Αποστόλων, Κηρύκων, Ευαγγελιστών, Μαρτύρων, Ομολογητών, Εγκρατευτών». 

Την ιδία περίπου διαίρεσι των αγίων ξαναβρίσκομε και στην Προσκομιδή, όπου κάθε μία σχεδόν από τις εννέα μερίδες προς τιμήν των αγίων, αντιστοιχεί περίπου σε μία κατηγορία, αφού προσφέρονται ιδιαίτερες μερίδες για τους Αγγέλους, τους Μάρτυρας, τους Ασκητάς κλπ. 

Και στον αρχαίο ύμνο της ακολουθίας του Μεγάλου Αποδείπνου, που αρχίζει με την φράσι «Παναγία Δέσποινα, Θεοτόκε, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών» ακολουθεί σειρά επικλήσεων στους Αγγέλους, στον Πρόδρομο, στους Αποστόλους, Προφήτας και Μάρτυρας, στους οσίους και θεοφόρους Πατέρας, ποιμένας και διδασκάλους της Εκκλησίας. Αυτούς απαριθμεί και το γνωστό τροπάριο «Απόστολοι, Μάρτυρες και Προφήται, Ιεράρχαι, Όσιοι και Δίκαιοι», που συχνά ψάλλομε σαν απολυτίκιο την ημέρα του Σαββάτου.

Πότε σημαίνει η Καμπάνα;

Σε πόσα και ποία σημεία της ιεράς ακολουθίας είναι ορθόν να σημαίνη η καμπάνα και γιατί;

Το κτύπημα της καμπάνας έχει κατ’ αρχήν χαρακτήρα καθαρώς προειδοποιητικό. Είναι δηλαδή ένα σημείο ενάρξεως της ακολουθίας και ένας τρόπος προσκλήσεως των πιστών σ’ αυτή. 

Σε χειρόγραφα Τυπικά βρίσκομε οδηγίες για την κρούσι των κωδώνων ανάλογα με την εορτή. Έτσι καθορίζεται εκτός των άλλων και το «πότε δει σημαίνειν δια των κωδώνων», εις πόσας «στάσεις» και με πόσους κώδωνες. 

Από τον κτύπο των κωδώνων μπορούσε να καταλάβη ο πιστός το βαθμό σπουδαιότητος κάθε εορτής και την ώρα ενάρξεως της ακολουθίας, σε εποχή μάλιστα που τα ημερολόγια και τα ωρολόγια δεν ήσαν κτήμα του καθενός, και ανάλογα να κανονίση τον εκκλησιασμό του. 

Συγκλονιστική διήγησις περί κατακρίσεως

Ο μακαρίτης πνευματικός από τη σκήτη των Καυσοκαλυβίων, παπα-Νικόδημος, μου διηγήθηκε την ακόλουθη ιστορία, παρμένη από πατερικά Αγιορείτικα χειρόγραφα.

Ένας πιστός χριστιανός, πήγαινε επί δεκαπέντε χρόνια στον πνευματικό του και εξομολογούνταν τις ανθρώπινες αδυναμίες του. Μια μέρα όμως, όπως συνήθιζε, πήγε στον πνευματικό του να εξομολογηθεί, και ανοίγοντας την πόρτα του σπιτιού του, βρήκε τον πνευματικό να πορνεύει με μία γυναίκα. 

Αμέσως βγήκε έξω και φεύγοντας είπε στον εαυτό του: «αχ, τι έπαθα! Αλοίμονο σε μένα, εγώ έχω τόσα χρόνια που εξομολογούμαι σ αυτόν, και τώρα τι θα κάνω; Θα κολασθώ; διότι όσα αμαρτήματα και αν μου συγχώρησε, εφόσον είναι τόσον αμαρτωλός άνθρωπος, είναι, τι είναι; είναι όλα ασυγχώρητα», έλεγε και χτυπιόταν ο άνθρωπος για το κακό που τον βρήκε, και δεν ήξερε τι πρέπει να κάνει.

Η Παναγία χρίει τον ευλαβή μοναχό

«Εδώ και μερικά χρόνια, ένας φιλομόναχος νέος είχε παρακολουθήσει μια ολονυκτία σε μια Μονή του Αγίου Όρους με πολλή ευλάβεια. Ήταν η εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου και, επειδή ήθελε και αυτός να αφιερωθή στον Θεό, σε όλη την αγρυπνία στεκόταν όρθιος και προσευχόταν με κατάνυξη.

Όταν έφθασαν στους Αίνους, ο Ιερεύς έχριε τους Πατέρες και τους προσκυνητάς από το λαδάκι της κανδήλας της Παναγίας. 

Ο νέος όμως από πολλή ευλάβεια και υπερευαισθησία δεν πλησίασε για να χρισθή, διότι θεωρούσε ανάξιο τον εαυτό του. Όταν πια τελείωσαν όλοι και έφυγε ο ιερεύς, αισθάνθηκε την ανάγκη, μέσα από την καρδιά του, να πάη να προσκυνήση τουλάχιστον την Εικόνα της Παναγίας, για να πάρη κι αυτός λίγη Χάρη.